İngilis dilində Noun Clause - isim budaq cümləsi - Wordly Danışır ...

İngilis dilində Noun Clause – isim budaq cümləsi


İngilis dilində Noun Clause – isim budaq cümləsi )
Mündəricat Göstər

Noun Clause Nədir?

İsmin yerine kullanılan bağlı cümlelere noun clause denir. Genel olarak zamirinden sonra (that, what etc.) cümle gelir. Ancak özne konumunda kullanıldığında who, what veya whose+noun kendisinden sonra yüklem alır.

Noun Clause və Relative Clause arasındakı fərq nədədir?

Noun Clause-da istifadə edilən “that” Relative clause-da istifadə edilən that ilə qarışdırılmamalıdır. Relative clause-dakı thathəmişə isimdən sonra gəlir.

  • It is not the doctor that I visited. [relative clause]
  • David doesn’t know that I’ve visited a doctor. [noun clause]

Noun Clause və Adjective Clause arasındakı fərq nədədir?

Relative Clause-larda istifadə edilən who, whom, which, when, where, why, whose və that kimi Relative Pronoun-lar Noun Clause-larda da istifadə edildiyi üçün bu iki quruluş bir-biri ilə olduqca oxşardır. Ancaq  Noun Clause-lar ismi əvəz edə bildiyi halda, Relative Clause-lar ismi izah etmək üçün istifadə edilir. Əgər əsas cümlədən isim budaq cümləsini çıxarsaq, o zaman əsas cümlənin mübtəda və ya tamamlığı da çıxardılmış olur. Buna görə də o cümlənin əsas üzvlərindən  biri azalmış olur.

That David talks to his wife rarely is horrible.

Subject (Noun Clause)

David prophesied that one day man would travel to Moon.

Object (Noun Clause)

Amma əgər bir cümlədən Relative Clause cümləsi çıxarılarsa, o zaman əsas, yəni baş cümlənin heç bir üzvü əskilməz. Sadəcə daha əvvəl izah edilmiş mübtəda və ya tamamlıq izah edilməyəcəkdir.

The fans will congratulate the voleyballer who scored three balls.

Subject            Verb                                 Object                   Relative Clause

Noun Clause-n hansı növləri var?

İngilis dilində Noun Clause cümlələri 3 ayrı qrupa bölünür:

  1. Sual cümləsi ilə yaranan isim budaq cümləsi (what, why, who, when, etc.)
  2. whether or not/if… or not ilə yaranan isim budaq cümləsi
  3. with that ilə başlayan isim budaq cümləsi

1:   Interrogative clauses:

Sual budaq cümlələri haqqında məlumatı Noun Clause ilə sual cümləsi nümunələri başlığı altında tanış ola bilərsiniz.

  • Why David is coming tomorrow is a secret -Davidin sabah gəldiyi niyə sirrdir.
  • Where Jennifer going on holiday isn’t certain yet -Jenniferin tətildə haraya gedəcəyi hələ bəlli deyil.
  • I can’t remember when Jennifer bought this jacket -mən Jenniferin bu jaketi nə vaxt aldığını xatırlamıram.

Əgər bir sual sözü cümlənin mübtədasını haqqında sual verirsə, o sual cümləsində mübtəda rolunda başqa bir söz olmadığı üçün cümləni adi cümlə formasına gətirə bilmərik. Buna görə də sual cümləsi ilə noun clause-n söz sırası eyni olur.

  • Who is coming tomorrow? -sabah kim gəlir?
  • Jennifer doesn’t know who is coming tomorrow -Jennifer sabah kimin gəldiyini bilmir.
  • What is happening in that village? -bu qəsəbədə nə olur?
  • What is happening in that country doesn’t concern me -bu qəsəbədə nə olduğu məni maraqlandırmır.

Simple Present Tense və Simple Past Tense ilə mübtədaya sual verərkən “do, does” və ya “did” köməkçi feillərindən istifadə edilmir.

  • Who comes to the laboratory first? -laboratoriyaya kim birinci gəlir?
  • I don’t know who comes to the laboratory first -laboratoriyaya kimin birinci gəldiyini bilmirəm.

Cümlədə tamamlıq vəzifəsini yerinə yetirən insan haqqında danışarkən “who” əvəzinə “whom” da istifadə edilə bilər.

  • Jennifer doesn’t know who/whom he visited yesterday -Jennifer dünən onu kimin ziyarət etdiyini bilmir.
  • Jennifer doesn’t know who/whom he visits every day -Jennifer onun hər gün kimi ziyarət etdiyini bilmir.

2:  “WHETHER OR NOT” və “IF…OR NOT ilə yaranan budaq cümlələr

Köməkçi feil ilə naşlayan bir sualı noun clause-a çevirərkən, noun clause-n əvvəlinə “whether” və ya “If” gətirilir və sual cümləsi, düz cümləyə çevrilir.  “Or not” birbaşa olaraq “whether”-dan sonra gələ bilər (whether or not) və ya isim budaq cümləsinin sonunda yerləşə bilər (whether … or not). Ancaq “or not” birbaşa olaraq “if”-dən sonra istifadə edilməz. Sadəcə isim budaq cümləsinin sonunda yer ala bilər  (if…or not). Hər iki cümlədə də “or not” istifadə etməyə bilərik və bu halda məna dəyişməz.

  • Is she coming to the party? -Jennifer partiyə gəlir?
  • I wonder whether Jennifer is coming to the party or not -mən Jenniferin partiyə gəlib-gəlməməsi ilə bağlı narahatam.
  • Whether Jennifer is coming to the party or not isn’t certain yet -Jenniferin partiyə gəlib-gəlməyəcəyi hələ məlum deyil.
  • Whether the pupils will be happy (or not) depends on the school -şagirdlərin xoşbəxt olub-olmayacaqları məktəblərindən asılıdır.
  • Whether (or not) the famous artist was the spy is still unknown -məşhur rəssamın cəsus olub-olmadığı hələ də bilinmir.

Whether or not, şərt cümləsində əlavə cümləni, isim budaq cümləsində isə cümlənin mübtədasını və ya tamamlığını əmələ gətirir. Şərt cümlələrində “or not” atıla bilməz; “noun clause”-larda “or not” istifadə etmək məcburi deyil.

I don’t know whether David will come to the opera with me -mən Davidin mənimlə operaya gəlib-gəlməyəcəyini bilmirəm.

“Whether or not” şərt budaq cümləsində istifadə edildiyində zamanlarla bağlı bəzi limitlər ortaya çıxır. Buna misal olaraq, gələcək zamanın istifadə edilə bilməməsini göstərmək olar. “Whether or not” noun clause-da istifadə edildiyi zaman tense limiti olmur.

  • I don’t know whether David was right -mən Davidin haqlı olub-olmadığını bilmirəm.
  • The result will be the same whether we attend todays’s exam or not -biz bugünki imtahana qatılsaq da, qatılmasaq da nəticə eyni olacaq.

3:  THAT ilə İsim budaq cümlələri

Adi cümlələri noun clause formasında istifadə edərkən, noun clause-n əvvəlinə “that” əlavə edilir: We know that Jennifer likes rap music -biz Jenniferin rap mahnılarını xoşldığını bilirik.

Əgər noun clause cümlədə mübtəda rolundadırsa, o zaman noun clause-n əvvəlindəki “that” atıla bilməz: That David committed the crime is obvious -cinayəti Davidin etdiyi aydındır.

That ilə yaranan isim budaq cümlələri adətən aşağıdakılar ilə birlikdə işlənir:

  1. Bəzi sifətlərdən sonra
  2. Bəzi isimlərdən sonra
  3. Bəzi feillərdən sonra
  4. “The fact” ilə birlikdə.
  1. Sifətlər

Sorry, glad, happy, afraid, surprised, disappointed, pleased, sure və s. kimi hiss və davranış bildirən sifətlərdən sonra “that clause” istifadə edilə bilər.

  • I’m glad (that) Jennifer passed the exam -mən Jenniferin imtahanı keçməsinə sevindim.
  • I’m sorry (that) I hurt David’s feelings -mən Davidin hisslərini incitdiyim üçün təəssüflənirəm.

Sonu -ing və -ed ilə bitən bəzi sifətlərdən sonra “that clause” istifadəsi olduqca geniş yayılıb. Surprised, amazed, pleased gibi sonu -ed ilə bitənlər, ancaq bir canlının hisslərini ifadə edə biləcəyini kimi “/, You, We, They, Peter, My mother” kimi mübtədalarla istifadə edilir. Surprising, amazing, pleasing kimi sonu -ing ilə bitənlər isə hadisələrin vəziyyətini ifadə etdikləri üçün mübtəda olaraq “it”-ə ehtiyac duyur.

  • It is very surprising (that) Jennifer was dismissed from her job -Jenniferin işdən çıxarılması çox təəccüblüdür.
  • I’m very surprised (that) Jennifer was dismissed from her job -mən Jenniferin işdən çıxarılmasına çox təəccübləndim.

True, strange, fair, unfair, unfortunate, obvious, apparent, too bad, likely, unlikely kimi sifətlərlə də “that clause” daimi olaraq istifadə edilir.

  • It’s likely (that) there will be another rise in prices tomorrow -böyük ehtimalla sabah qiymətlərdə başqa bir artım olacaq.
  • It’s unfair (that) women still don’t have the same rights as men -qadınların hələ də kişilərlə eyni haqlara sahib olmaması böyük haqsızlıqdır.
2. İsimlər

Miracle, pity, shame, wonder, relief, a good thing, fact, belief, theory, impression kimi isimlərdən sonra “that clause” istifadə edə bilərik.

  • It’s my opinion (that) mobile phones reduces interest in reading -mənim fikrim odur ki, mobil telefonlar oxumağa olan marağı azaldır.
  • It’s a wonder (that) Jennifer survived the accident -Jenniferin qurtulduğu qəza bir möcüzədir.

3. Bəzi feillər özlərində sonra noun clause qəbul edə bilirlər.

  • I will prove that David is innocent -mən Davidin günahsız olduğunu sübut edəcəyəm.
  • I know (that) David will try anything to attain his ambition -mən bilirəm ki, David ambisiyasına çatmaq üçün hər şeyi yoxlayacaq.
  • The teacher claims (that) David cheated during the exam -müəllim Davidin imtahanda hiylə işlətdiyini iddia edir.

Appear, seem, happen, occur və turn out feilləri ilə birlikdə mübtəda olaraq “It” işlənməlidir.

  • It seems to me (that) Jennifer will be an artist when she grows up -mənə elə gəlir ki, Jennifer böyüyəndə rəssam olacaq.
  • It occurs to Jennifer (that) his action was deliberate -onun Jenniferə qarşı olan hərəkəti qəsdən idi.

Söz vermək mənasına gələn “promise” və təxmin etmək mənasına gələn “predict” feilləri ilə birlikdə noun clause-da gələcək zaman işlənməlidir: Jennifer promises that she will be more careful next time -Jennifer növbəti dəfə daha diqqətli olacağına söz verir.

Əsas cümlənin xəbəri keçmiş zamandadırsa, o zaman noun clause-da “will”-in keçmiş zaman forması “would” istifadə edilir: Jennifer promised that she would be more careful next time -Jennifer növbəti dəfə daha çox diqqətli olacağına söz verdi.

4. “that clause” adətən “the fact that” formasında istifadə edilə bilir.

  • The fact that Jennifer couldn’t pass the exam disappointed us -Jenniferin imtahandan keçə bilməməsi bizi məyus etdi.
  • Yesterday in class they discussed the fact that the War of Independence was won with great difficulty -onlar dünən Qurtuluş Savaşının böyük çətinliklərlə qazanıldığını müzakirə etdi.

Əgər “that clause”, söz önünün obyekti vəziyyətindədirsə, o zaman bu noun clause “that” ilə başlaya bilməz.  Bu halda “noun clause” “the fact that” ilə birlikdə istifadə edilməlidir.

  • We are not worried about the fact that Jennifer comes home late from work -biz Jenniferin işdən evə gec gəlməsinə görə narahat deyilik.
  • I’m not responsible for the fact that we lost the contract -Jenniferin işi itirməsinə görə mən məsuliyyət daşımıram.

THE SUBJUNCTIVE IN NOUN CLAUSES ( isim budaq cümləsində arzu şəkli)

Subjunctive, yəni bütün mübtədalarla feilin əsas formasının istifadə edilməsi müasir İngilis dilində geniş yayılmayıb. Ancaq Amerikan İngilis dilində bəzi feil, sifət və isimlərlə bu istifadə geniş yayılıb. “be” feilinin mübtədalarda “be” formasında istifadə edildiyinə diqqət etmək lazımdır.

  • It’s important that they be punctual -onların dəqiq olması vacibdir.
  • The teacher insists that everybody be present at the exam -müəllim hamının imtahanda olmasında israr edir.
  • I want that your daughter be more obedient at school -mən sənin qızının məktəbdə sözə daha çox qulaq asmasını istəyirəm.
  • The doctor insists that Jennifer stops smoking -həkim Jenniferin siqareti tərgitməsində israr edir.

Əsas cümlədəki hərəkət keçmişdə olanda da, subjunctive-də feilin əsas forması istifadə edilir:

  • I suggested that David go to a doctor -mən Davidə həkimə getməyini məsləhət gördüm.
  • It was important that we not be late for the exam -imtahana gecikməməyimiz çox vacib idi.
  • David’s employer requested that he not leave his job until the project had been finished -onun işçisi proyekti bitirənə qədər işi buraxmaq istəmədi.

Ədatın obyekti olaraq isim budaq cümləsinin istifadəsi

Ədatlardan sonra isim budaq cümləsi işlənə bilər:

  • Jennifer takes no notice of what I say -Jennifer mənim dediklərimə əhəmiyyət vermir.
  • Your question isn’t related to what they are discussing now -sənin sualın onların indi müzakirə etdikləri ilə əlaqəli deyil.
  • Jennifer is very excited about where we are going to spend our holiday -Jennifer tətilimizi keçirməyə hazırlaşdığımız yerə görə çox həyəcanlıdır.
  • Jennifer hasn’t told me anything about her decision -Jennifer mənə qərarı barədə heç nə demədi.
  • Jennifer hasn’t told me anything about whether she will come or not -Jennifer mənə gəlib-gəlməyəcəyi barədə bir şey demədi.

“That clause” söz önündən sonra “the fact that” formasında istifadə edilir:

  • Yesterday David and Jennifer talked about the fact that he was devastated by the tragic news -Dünən David və Jennifer, faciəli xəbərlərdən bərbad olduqları barədə danışdılar.
  • Jennifer is very excited about the fact that her boss will award her with a raise in salary -Jennifer, müdirinin onu maaş artımı ilə mükafatlandıracağına görə çox həyəcanlıdır.

Noun Clause-n mübtəda olaraq istifadəsi

Noun clause, mübtədanın tamamlayıcısı olaraq istifadə edilə bilir. Bu istifadədə bəzən həm mübtədanın, həm də tamamlayıcısının noun clause olduğuna diqqət etməliyik.

  • This is where a bloody battle was fought -bura qanlı döyüşün getdiyi yerdir.
  • What made us feel upset was that David didn’t even thank us for our efforts -bizi əsəbiləşdirən şey, Davidin səylərimizə görə bizə təşəkkür etməməsi idi.
  • What Jennifer is curious about is how the prisoners dug the tunnel without being noticed -Jennifer’in maraqlandığı şey, məhkumların tuneli necə fərq etmədən qazmağıdır.

İsim budaq cümləsi və zamanlar

Noun clause-n zamanı ilə baş cümlənin zamanı arasındakı əlaqəni iki fərqli qrupda analiz edə bilərik:

  1. İndiki zamandakı feilin obyekti olan isim budaq cümləsi

Əgər baş cümlənin feili “I think, I have thought’ kimi bir present tense, “I will say, I’m going to say” kimi future tense-dirsə, o zaman isim budaq cümləsinin zamanı ilə aralarında məntiqli uyğunluq olmalıdır. Yəni xəbərin bəzi xüsusiyyətləri yoxdursa, (məsələn, suggest, recommend, promise, predict kimi feillərlə müəyyən zamanlar işlənməlidir) o zaman noun clause-n zamanı present, past və ya future ola bilər.

  • I think (that) he goes abroad very often.
  • I think (that) he is going/is going to go/will go abroad soon.
  • I think (that) he went abroad last week.

Baş cümlənin xəbərinin present olduğu zamanlarda noun clause-da Past Perfect istifadəsi, after, before, by the time və s. kimi zaman bağlayıcıları istifadə edərək zamanı müəyyənləşdirə bildiyimiz təqdirdə mümkündür. Yəni xəbər present-dirsə, isim budaq cümləsində “will”-n keçmiş zaman forması “would” istifadə edilmir. Ancaq, “would like, would prefer, would rather” kimi mənası present və ya future olan strukturlar, 2. və 3. tip “if clause” ilə işlənən “would” və “would have done” istifadə edilə bilər.

  • I think (that) Jennifer would succeed if she tried -Düşünürəm ki, Jennifer çalışsaydı müvəffəq olardı.
  • I think (that) Jennifer would rather go to the theatre than to the cinema -Düşünürəm ki, Jennifer kinoteatrdan daha çox teatra getməyi üstün tutur.

Bu tense kuralları, soru sözcüğüyle ya da whether/If ile başlayan noun clause’lar için de geçerlidir.

  • I don’t know when Jennifer will leave Istanbul -Jenniferin İstanbulu nə vaxt tərk edəcəyini bilmirəm.
  • I have discovered why Jennifer refused our invitation -Jenniferin dəvətimizi niyə rədd etdiyini kəşf etdim.
  • Jennifer will find out what David was doing there at the time -Jennifer, Davidin orada nə etdiyini öyrənəcək.
  • They haven’t announced yet where the party will be held -Gecənin harada keçiriləcəyini hələ açıqlamayıblar.
  • I don’t know if Jennifer wants to come with us -Jeniferin bizimlə gəlmək istədiyini bilmirəm

2. Keçmiş zamandakı feilin obyekti olan isim budaq cümləsi

Baş cümlənin xəbəri “thought, had thought’ kimi Simple Past və ya Past Perfect-dirsə, o zaman isim budaq cümləsinin zamanı hərəkətin başş verdiyi zamandan bir dərəcə əvvəlki zaman formasıdır. Yəni will yerinə would, can yerinə could, have done yerinə had done, did yerinə had done kimi.

  • l knew (that) David could pass the exam without much effort -Davidin çox zəhmət çəkmədən imtahandan keçə biləcəyini bilirdim.
  • I didn’t know for sure what Jennifer had bought for you -Jenniferin sizin üçün nə aldığını dəqiq bilmirdim.
  • l had just learnt (that) Jennifer was coming soon -Jenniferin tezliklə gələcəyini yeni öyrənmişdim
  • David wondered when Jennifer would come -David Jenniferin nə vaxt gələcəyini düşündü.

Qeyd: İsim budaq cümlələrində bəzi hallarda that ixtisar edilə bilər. Bununla bağlı aşağıdakı qaydalara nəzər salaq:

  • Xəbərdən sonrakı that atıla bilər: I know (that) David is innocent -mən Davidin günahsız olduğunu bilirəm.
  • Sifətdən sonrakı that atıla bilər: I’m sure (that) David is innocent -mən əminəm ki, David günahsızdır.
  • to be sonrasındakı that ixtisar olunmaz: My opinion is that David is innocent -mənim fikrim odur ki, David günahsızdır.
  • Cümlənin əvvəlində olan that ixtisar olunmaz: That David is innocent is obvious -Davidin günahsız olduğu göz önündədir.
  • İsimdən sonra gələn that ixtisar olunmaz: The fact that David is innocent is obvious -Davidin günahsız olduğu göz önündədir.

İngilis dilində Noun Clause Cümlə Nümunələri

Aşağıdakı başlıqlar altında İngilis dilində isim budaq cümlələrinin təsdiq, inkar və sual formaları ilə tanış olacaqsınız:

İngilis dilində Noun Clause ilə sual cümlələri

İngilis dilində isim budaq cümləsinə aid olan sual cümlələrinin qurulması iki yerə ayrılır. Cavabı yes və ya no olan sualların qurulması və wh questions deyilən where, how, when, why kimi sual sözləri ilə düzəldilən sualların qurulması.

Cavabı “Yes” və ya “No” olan sualların qurulması

Aşağıdakı iki cümlə vasitəsi ilə mövzunu izah edək: I want to learn it. Are you a student? Burada etməli olduğumuz ilk şey Are you a student? sualını nəqli cümləyə çevirməkdir. Diqqət etmək lazımdır ki, biz burada suala cavab vermir, onu sadəcə nəqli cümləyə çeviririk. O zaman cümlə You are a student formasında olacaqdır. İndi isə etməli olduğumuz bu cümləni digər cümləyə əlavə etməkdir. Nəqli cümlələrdə bunun üçün “that” istifadə edilsə də, bu cümlədə whether və ya if sözü istifadə edilir. Beləliklə;

I want to learn whether you are a student -mən onun tələbə olub olmadığını öyrənmək istəyirəm.

Wh tipli sual cümlələrinin qurulması

Buradakı əməliyyat yuxarıdakı əməliyyatla demək olar ki, eynidir, fərq yalnız ondadır ki, yuxarıdakı halda cümləni bağlamaq üçün whether və ya if  istifadə edirdik, bu dəfə isə sual cümləsinin əvvəlində sual sözündən istifadə edirik. Aşağıda bununla bağlı cümlə nümunələri verilmişdir:

  • I want to learn it. Where are you going?
  • Where you are going.
  • I want to learn where you are going.

 

  • David asks it. How can I go to the park?
  • How I can go to the park.
  • David asks how I can go to the park.

 

  • Where is Jennifer going on holiday? -Jennifer tətildə hara getməyi planlaşdırır?
  • When did Jennifer buy that jacket? -Jennifer bu jaketi nə vaxt aldı?
  • Why is David coming tomorrow? -David niyə sabah gəlir?

İngilis dilində Noun Clause təsdiq cümlələri

Bu başlıq altında İngilis dilində təsdiq formada olan isim budaq cümlələri ilə bağlı nümunələrlə tanış olacaqsınız:

  • Jennifer knows that patience has its limits -Jennifer səbrin bir limitinin olduğunu bilir.
  • The girl with the green shirt is who I want on my team -mənim öz komandamda istədiyim insan yaşıl köynəkli qızdır.
  • David knows all about art, but he doesn’t know what he likes -David sənət haqqında hər şeyi bilir, ancaq nə sevdiyini bilmir.
  • David encouraged Daniel to remember who he was -David kim olduğunu xatırlaması üçün Danieli xəsarətləndirdi.
  • It is remarkable that David believes his own story -Davidin öz hekayəsinə inanması diqqət çəkicidir.
  • Morning time is when Jennifer feels most energetic -səhər vaxtı Jenniferin özünü ən enerjili hiss etdiyi vaxtdır.
  • Her dog will eat whatever food Jennifer gives him -Jenniferin iti Jenniferin ona verdiyi yeməyi yeyəcək.
  • You may take whichever pasta you want -sən istədiyin makaronu götürə bilərsən.
  • Whoever spilled the water should clean it up -suyu kim tökübsə, o təmizləməlidir.
  • What David loves most about reading mysteries is how the authors leave clues for careful readers -Davidin sirlərini oxumaqda ən çox sevdiyi şey müəlliflərin diqqətli oxucular üçün verdiyi ipuclarıdır.

İngilis dilində Noun Clause inkar cümlələri

Bu başlıq altında İngilis dilində inkar formada olan isim budaq cümlələri ilə bağlı nümunələrlə tanış olacaqsınız:

  • We know that Jennifer doesn’t like rap music -biz Jenniferin rap mahnılarını xoşlamadığını bilirik.
  • It’s very important that we not be late for the exam -bizim imtahana gecikməməyimiz çox vacibdir.
  • I demand that your daughter not be so disobedient at high school -mən qızınızın orta məktəbdə bu qədər tərs olmamasını tələb edirəm.
  • Isn’t it important that David loves you? -Davidin səni sevməsi önəmli deyil?
  • David doesn’t hide that he loves you. -David səni sevdiyini gizlətmir.
  • Her dog will not eat whatever food Jennifer gives him -Jenniferin iti Jenniferin ona verdiyi yeməyi yeməyəcək.
  • Jennifer doesn’t know that patience has its limits -Jennifer səbrin bir limitinin olduğunu bilmir.
  • The girl with the green shirt is who I don’t want on my team -mənim öz komandamda istədiyim insan yaşıl köynəkli qız deyil.
  • It is remarkable that David doesn’t believe his own story -Davidin öz hekayəsinə inanmaması diqqət çəkicidir.
  • Morning time is when Jennifer doesn’t feel most energetic -səhər vaxtı Jenniferin özünü ən enerjili hiss etdiyi vaxt deyil.

Noun Clause ilə Reported Speech nümunələri

Tamamlıq vəzifəsində olan bəzi isim budaq cümlələri, şəxsin ifadə etdiyi cümlələri nəqli cümlələrdə say, tell, etc., sual cümlələrində isə ask, inquire, wonder, want to learn, want to know, etc. Kimi feillərlə dolayı yolla çatdırdığı üçün Reported Speech olaraq da izah edilir. Birinin dediklərini iki şəkildə izah edə bilərik. Bunlardan biri danışanın və ya yazıçının dəqiq sözlərindən istifadə etməkdir. İngilis dilində buna reported speech deyilir.

Reported speech – əvəzliklər

“I don’t like your attitude,” Joanna said to Jill -“Sənin münasibətini bəyənmirəm” dedi Joanna Jillə.

Birinin dediyi barədə danışmağın başqa bir yolu sitatı isim ifadəsinə çevirməkdir. Buna bildirilən nitq deyilir. Misal üçün: David said that it wasn’t his fault -David bunun günahının olmadığını söylədi.

Hesabatlı Çıxış – Bəyanatlar

Bəyanatları bildirmək üçün istifadə olunan ən çox yayılmış fellər say və tell-dir. Report hesabat nitqində istifadə edildikdə, həmişə bir isim və ya danışılan şəxsi göstərən əvəzlik izləyir. Misal üçün:

  • David said that we were going to the beach on the weekend -David həftə sonu çimərliyə getdiyimizi bildirdi.
  • David told us that we were going to the beach on the weekend -David bizə həftə sonu çimərliyə gedəcəyimizi söylədi.

Hesabatlı çıxış – suallar

Reported speech-dəki yes/no formalı suallar, if və ya whether sözləri ilə başlayır. Reported speech-dəki məlumat sualları (who, what) Sual sözü ilə başlayır və həmçinin söz sırası istifadə olunur. Sualları bildirmək üçün ən çox görülən fel ask-dır. Misal üçün:

  • “Is the fire under control?” (David to Jennifer) -“Yanğın nəzarət altındadırmı?” (David Jenniferə)
  • David asked Jennifer if the fire was under control -David, yanğının nəzarət altında olub olmadığını Jenniferdən soruşdu.
  • “How did you pass the test?” Jennifer to David -“Testi necə keçdin?” Jennifer David-ə dedi.
  • Jennifer asked David how he had past the test -Jennifer David-dən testi necə keçdiyini soruşdu.

Hesabatlı İmperativlər

Sifarişlər, təkliflər və ya istəklər barədə məlumat verdiyimiz zaman söylə, sifariş et, xahiş et, soruş, xəbərdar et, çağırış kimi bir feldən əlavə bir isim və ya əvəzlik, sonra bir infinitiv istifadə edə bilərik. Misal üçün:

  • “Drive carefully,” the man said to David -“Diqqətlə sür” dedi adam David-ə.
  • The man told David to drive carefully -kişi David-ə ehtiyatla sürməsini söylədi.
  • “Don’t touch the art works,” the teacher warned the student -“Sənət əsərlərinə toxunmayın” deyə müəllim tələbələrə xəbərdarlıq etdi.
  • The teacher warned the tələbələrə not to touch the art works -müəllim tələbələrə sənət əsərlərinə toxunmamaq barədə xəbərdarlıq etdi.

Noun Clause imtahan sualları

Bu başlıq altında İngilis dili imtahanlarında Noun Clause ilə bağlı qarşımıza ən çox çıxan 5 sual növü ilə tanış olacağıq.

Birinci tip: Yes no clause

….. whether estimating future manpower requirements is definitely desirable.

From the ongoing discussion, it is not obvious
B. We were extremely concerned
C. The manager wondered
D. It had been under discussion for a long time
E. The committee was asked

İkinci tip: WH CLAUSE

Who(m/se), which, where, when, why, how (much / many / far / tall / .. ) gibi yapıların kullanıldığı tümcelerdir.

….. how they can expect to make any profit at all.

We were puzzled
B. They didn’t assume
C. I don’t see
D. It has already been
E. They had been denied

Üçüncü tip: Reported speech

Before the start of the final test, we told the students ….. dictionaries or grammar books.

didn’t use
B. don’t use
C. not to have used
D. not to use
E. not using

Dördüncü tip: Əmr, istək cümlələri

Before the start of the final test, we told the students ….. dictionaries or grammar books.

didn’t use
B. don’t use
C. not to have used
D. not to use
E. not using

Beşinci tip: let + nesne + V = izin vermek

As a teacher, I never let my students ….. mother tongue in the classroom.

having used
B. to have used
C. to use
D. use
E. using

Noun Clause YDS-də çıxmış suallar və cavabları

Əgər Türkiyədə təhsil almağı düşünürsünüzsə, o zaman YDS imtahanından keçməyiniz tələb oluna bilər. Odur ki, bu başlıq altında əvvəlki illərdə YDS imtahanında çıxmış isim budaq cümlələri ilə bağlı suallara baxacağıq:

I think Jeremy’s aunt lives ……. they went for their honeymoon.

  • A) what
  • B) who
  • C) when
  • D) that
  • E) where

    The high value of the pound at the moment explains ……. manufacturers and exporters are suffering.
  • A) when
  • B) where
  • C) why
  • D) who
  • E) how long

I’m sure I’m not the first to notice ………. your daughter is a very talented artist, especially for her age.

  • A) who
  • B) that
  • C) what
  • D) when
  • E) where

…… we rent this shop again next year depends on the amount of profit we make.

  • A) When
  • B) Who
  • C) Whom
  • D) Whether
  • E) Which

It wasn’t until he refused to help his mother organise his aunt’s funeral that I realised ….. selfish Mike is.

  • A) how
  • B) what
  • C) why
  • D) which
  • E) when

Will you ask the salesman to explain ……… they ordered their next year’s supply from our competitors?

  • A) who
  • B) whom
  • C) where
  • D) what
  • E) why

I would like to know ………. the trains will be running normally during the public holiday.

  • A) whom
  • B) who
  • C) whether
  • D) what
  • E) which

I’m sorry, I don’t know …….. department Mrs Green works in.

  • A) where
  • B) when
  • C) who
  • D) which
  • E) how

My sister-in-law collects Victorian cheese dishes and buys one ……. she sees one for sale in an antique shop.

  • A) whatever
  • B) whenever
  • C) whichever
  • D) however
  • E) whoever

I can’t see ………. the purpose of the new shopping centre is, There are more than enough in town already!

  1. A) who
  2. B) what
  3. C) why
  4. D) which
  5. E) where

İngilis dilində Noun Clause Exercises və Test

Bu başlıq altında Noun Clause ilə bağlı quiz, yəni testlərlə tanış ola bilərsiniz.

___ they didn’t attend to this important meeting is still a mystery for us.

  • A) What
  • B) That
  • C) Why
  • D) When
  • E) Where

After I went out, I suddenly realized that ____.

  • A) I would forget to lock the door
  • B) I have to take my book with me
  • C) I will have finished my assignment
  • D) they arrived at the place which had been appointed
  • E) I had forgotten to take the key

He can’t believe ____ he gave up smoking last week.

  • A) what
  • B) when
  • C) whether
  • D) why
  • E) how

____ they didn’t attend to this important meeting is still a mystery for us.

  • A) What
  • B) That
  • C) Why
  •  D) When
  • E) Where

I wonder ____ .

  • A) how can a television work
  • B) how can he be so rude
  • C) what does he think
  • D) why is he so anti-social
  • E) how a person can run 1 00 meters under 1 0 seconds

There is a common belief throughout human history ____ .

  • A) where to live
  • B) that hell or heaven will be visited after death
  • C) the Mongols cannot be defeated
  • D) the horse is the main vehicle of transportation
  • E) the ancestor of all the nations originated in Asia

____ he chose to go this summer is not known by anyone.

  • A) In which
  • B) What
  • C) When
  • D) Where
  • E) Which

After I went out, I suddenly realized that ____ .

  • A) I would forget to lock the door
  • B) I have to take my book with me
  • C) I will have finished my assignment
  • D) they arrived at the place which had been appointed
  • E) I had forgotten to take the key

He can’t believe ____ he gave up smoking last week.

  • A) what
  • B) when
  • C) whether
  • D) why
  • E) how

It seems ____ he won’t be able to catch the last bus to the terminal.

  • A) that
  • B) why
  • C) what
  • D) when
  • E) as

İngilis dilində Noun Clause Exercises PDF

Bu yazımızda Noun Clause ilə bağlı tanış olduğunuz testlərin hamısını toplu formada Noun Clause PDF-də tapa bilərsiniz.

Recent Content