Reduced Relative Clause – Reduction of Relative Clause mövzu izahı - Wordly Danışır ...

Reduced Relative Clause – Reduction of Relative Clause mövzu izahı


Reduced Relative Clause – Reduction of Relative Clause mövzu izahı

Relative clauselar, İngilis dilinin yazı dilində geniş yayılmış olsa da, danışıqda vaxta qənaət etmək və çox uzun danışmamaq məqsədi ilə bir sıra qısaltmalara məruz qalır. İngilis dilindəki adı Reduce Relative Clause olan bu mövzuda İsim cümlələrindəki relative clause qısaltmaları üçün who, which və that yanlarındakı köməkçi sözlərlə birlikdə cümlədən atılır və mənaca heç bir dəyişikliyə uğramadan qısaldıla bilir.  Məsələn;

  • The can, which is in the fridge, is mine -Soyuducuda olan konserva mənimkidir.
  • The can is in the fridge, is mine -Soyuducuda olan konserva mənimkidir.

Mövzunu daha dərindən başa düşə bilmək üçün bu yazımızda aşağıdakı başlıqlara yer verilmişdir:

  • Relative Clause qısaltması
  • Present Simple Tense ilə Relative Clause qısaltması
  • Present Continuous Tense ilə Relative Clause qısaltması
  • Past Continuous Tense ilə Relative Clause qısaltması
  • Future Simple Tense ilə Relative Clause qısaltması
  • Present Perfect ilə Relative Clause qısaltması
  • Past Perfect ilə Relative Clause qısaltması
  • Past Simple ilə Relative Clause qısaltması
  • Present Simple Tense ilə Passive Voice Relative Clause qısaltması
  • Present Perfect Tense ilə Passive Voice Relative Clause qısaltması
  • Present Continuous Tense ilə Passive Voice Relative Clause qısaltması
  • Past Perfect Tense ilə Passive Voice Relative Clause qısaltması

Relative Clause qısaltması

İngilis dilində bəzi situasiyalarda müəyyən qaydalar çərçivəsində Relative Clause-ları qısalda bilərik. Bu cümləciklərə “Reduced Relative Clauses”, yəni “Qısaldılmış  nisbi (sifət) cümləcikləri” deyilir. Qısaldılmış və qısaldılmamış Relative Clause-lar arasında məna fərqi olmamaqla birlikdə, qısaldılmış Relative Clause-lar xüsusən danışıq dili olmaqla bir çox akademik mətndə tez-tez istifadə edilir. Bəs bu qısaltmanı necə edə bilərik?  

  1. “To be” feili olan Relative Clause-lar

Əgər Relative Clause cümləsində “to be” feili və onun da ardından sifət və ya ədat gəlirsə, qısaltmaq üçün nisbi əvəzliyi və “to be” feilini cümlədən çıxarırıq. Cümlənin zamanı bu mövzuda o dərəcədə də önəmli deyil.

  • The family who were interested in buying our house changed their mind suddenly – Evimizi satın almaqla maraqlanan ailə qəflətən fikrini dəyişdirdi.
  • The family who were interested in buying our house changed their mind suddenly -Evimizi satın almaqla maraqlanan ailə qəflətən fikrini dəyişdirdi.
  • The house which is at the end of the road was sold yesterday -Yolun sonundakı ev dünən satıldı.
  • The house which is at the end of the road was sold yesterday -Yolun sonundakı ev dünən satıldı.
  • The girl who is not as tall as others wasn’t selected for the basketball team Digərləri qədər uzun olmayan qız basketbol komandasına seçilmədi.
  • The girl who is not as tall as others wasn’t selected for the basketball team – Digərləri qədər uzun olmayan qız basketbol komandasına seçilmədi.

Əgər relative clause cümləsində sadəcə tək sözdən ibarət sifət varsa, o zaman bu cümləni qısalda bilmərik, ancaq sifətin yerini dəyişdirə bilərik.

  • The man who is angry is my uncle -Hirsli olan kişi mənim əmimdir.
  • The man angry is my uncle –Hirsli kişi mənim əmimdir.
  • The angry man is my uncle -Hirsli kişi mənim əmimdir.
  • Aktiv cümlələrdən ibarət olan relative clause-lar

Əgər relative clause cümləsi aktiv cümlədən ibarətdirsə, qısaltmaq üçün nisbi əvəzlik cümlədən çıxarılır və feilə –ing əlavə edilir. Cümlənin zamanı bu mövzuda o dərəcədə də önəmli deyil.

  • The man who lives next door listens to music all the night very loudly – Bitişik evdə yaşayan kişi bütün gecə boyunca yüksək səslə musiqi dinləyir.
  • The man who lives living next door listens to music all the night very loudly -Bitişik evdə yaşayan kişi bütün gecə boyunca yüksək səslə musiqi dinləyir.
  • The candidates who passed the test will be interviewed tomorrow -Testi keçən namizədlər sabah müsahibəyə alınacaq.
  • The candidate who passed passing the test will be interviewed tomorrow -Testi keçən namizədlər sabah müsahibəyə alınacaq.
  • People who do not eat meat are called vegetarians -Ət yeməyən insanlara vegetarian deyilir.
  • People who do not eat not eating meat are called vegetarians -Ət yeməyən insanlara vegetarian deyilir.

Passiv cümlələrdən ibarət olan Relative Clause-lar: Əgər Relative Clause passiv cümlədən ibarətdirsə, o zaman bu cümləni qısaltmaq üçün nisbi əvəzliyi və “to be” feilini cümlədən çıxarırıq, sadəcə feilin 3. Forması qalır. Burada da zamanlar vacib mövzu deyil.

  • The plants that are kept outside grow faster -Çöldə saxlanılan bitkilər daha sürətli böyüyür.  
  • The plants that are kept outside grow faster -Çöldə saxlanılan bitkilər daha sürətli böyüyür.  
  • The lady who has been arrested five times managed to escape again -Beş dəfə həbs edilən qadın yenə qaçmağı bacardı.  
  • The lady who has been arrested five times managed to escape again -Beş dəfə həbs edilən qadın yenə qaçmağı bacardı.  
  • The problems which are not solved in time may cause bigger problems in the future -Vaxtında həll olmayan problemlər irəlidə daha böyük problemlərə yol aça bilər.
  • The problems which are not solved in time may cause bigger problems in the future -Vaxtında həll olmayan problemlər irəlidə daha böyük problemlərə yol aça bilər. 

Həm izah edən (Defining), həm də izah etməyən (Non-defining) Relative Clause-lar  qısaldıla bilir.

  • Defining: The street which was closed for the parade caused a big traffic problem in the city centre -Yürüyüş üçün bağlanan küçə şəhər mərkəzində böyük tıxac probleminə yol açdı.
  • The street closed for the parade caused a big traffic problem in the city centre -Yürüyüş üçün bağlanan küçə şəhər mərkəzində böyük tıxac probleminə yol açdı.
  • Non-defining: The Lake Street, which was closed for the parade, caused a big traffic problem in the city centre -Yürüyüş üçün bağlanan Lake küçəsi şəhər mərkəzində böyük bir tıxac probleminə yol açdı.
  • The Lake Street, closed for the parade, caused a big traffic problem in the city centre -Yürüyüş üçün bağlanan Lake küçəsi şəhər mərkəzində böyük bir tıxac probleminə yol açdı.

Buna baxmayaraq, nisbi əvəzliyin cümlədə obyekt yerinə istifadə edildiyi zaman Relative Clause-da qısaltma mümkün deyil.

  • The flowers which I bought yesterday are for my mother –Dünən aldığım çiçəklər anam üçündür.
  • These beautiful flowers, which I bought yesterday, are for my mother –Bu gözəl çiçəklər, dünən almışdım, anam üçün.

 Yuxarıdakı nümunələrdə yer alan “which” nisbi əvəzliyi cümlədə obyekt əvəzinə istifadə edilmişdir (mübtəda isə “I”), dolayısı ilə qısaltmaq mümkün deyildir.

Present Simple Tense ilə Relative Clause qısaltması

Aşağıda Present Simple Tense mövzusuna aid olan Relative Clause qısaltmaları verilmişdir:

  • That is our neighbour who makes noise -Bu, səs-küy edən qonşumuzdur.
  • That is our neighbor making noise -Bu, səs-küy edən qonşumuzdur.
  • The students who come to class late will be penalized -Dərsə gecikən tələbələr cəzalandırılacaqdır.
  • The student coming to class late will be penalized -Dərsə gecikən tələbələr cəzalandırılacaqdır.
  • That is my cat which runs through the corridor -Dəhlizdə qaçan mənim pişiyimdir.
  • That is my cat running through the corridor -Dəhlizdə qaçan mənim pişiyimdir.
  • It is my sister who wakes up the earliest in the family -Ailədə ən tez oyanan qız bacımdır.
  • It is my sister waking up the earliest in the family -Ailədə ən tez oyanan qız bacımdır.
  • Students who don’t follow the rules may be suspended -Qaydalara əməl etməyən tələbələr uzaqlaşdırıla bilər.
  • Students not following the rules may be suspended -Qaydalara əməl etməyən tələbələr uzaqlaşdırıla bilər.

Present Continuous Tense ilə Relative Clause qısaltması

  • They don’t know the man who is sitting on the bench -Onlar skamyada oturan kişini tanımırlar.
  • They don’t know the man sitting on the bench -Onlar skamyada oturan kişini tanımırlar.
  • The woman who is helping you now is a kind person – Hazırda sənə kömək edən qadın qayğıkeş biridir.
  • The woman helping you now is a kind person – Hazırda sənə kömək edən qadın qayğıkeş biridir.
  • Do you know the man who is sittig next to Jennifer? –Jenniferin yanında oturan kişini tanıyırsan?
  • Do you know the man sittig next to Jennifer? –Jenniferin yanında oturan kişini tanıyırsan?
  • The woman who is talking to your sister is my aunt -Bacınla danışan qadın mənim bibimdir.
  • The woman talking to your sister is my aunt -Bacınla danışan qadın mənim bibimdir.
  • The man driving the car is a friend of mine -Maşını idarə edən adam mənim dostumdur.
  • The man who is driving the car is a friend of mine -Maşını idarə edən adam mənim dostumdur.
  • Lorries that come over the bridge have to be careful of the wind -Körpünün üstündən gələn yük maşınları küləkdən ehtiyatlı olmalıdırlar.
  • Lorries coming over the bridge have to be careful of the wind -Körpünün üstündən gələn yük maşınları küləkdən ehtiyatlı olmalıdırlar.
  • Who was the girl who was wearing the red dress? – Qırmızı paltar geyinən qız kim idi?
  • Who was the girl wearing the red dress?– Qırmızı paltar geyinən qız kim idi?
  • Students who hand in their essays late will lose ten marks -Yazısını gec təqdim edən tələbələr on bal itirəcəklər.
  • Students handing in their essays late will lose ten marks -Yazısını gec təqdim edən tələbələr on bal itirəcəklər.

Past Continuous Tense ilə Relative Clause qısaltması

  • This vase, which was made in China in the 14th century, is very valuable.
  • This vase, made in China in the 14th century, is very valuable.
  • The group who were running up and down the street made an uproar -Küçədə qaçışan qrup qalmaqal yaratdı.
  • The group running up and down the street made an uproar -Küçədə qaçışan qrup qalmaqal yaratdı.
  • The truck that was carrying fragile goods crashed into a wall -qırılan mallar daşıyan yük maşını divara çırpıldı.
  • The truck carrying fragile goods crashed into a wall -qırılan mallar daşıyan yük maşını divara çırpıldı.
  • The dogs which were barking last night have attacked a child today -Dünən gecə hürən itlər bu gün bir uşağa hücume etdi.
  • The dogs barking last night have attacked a child today -Dünən gecə hürən itlər bu gün bir uşağa hücume etdi.
  • The tall man who was standing by the bar is my uncle -Barın yanında oturan hündür kişi mənim əmimdir.
  • The tall manstanding by the bar is my uncle -Barın yanında oturan hündür kişi mənim əmimdir.
  • The bus which were taking children to school bumped into a tree -Uşaqları məktəbə aparan avtobus ağaca dəydi.
  • The bus taking children to school bumped into a tree -Uşaqları məktəbə aparan avtobus ağaca dəydi.

Future Simple Tense ilə Relative Clause qısaltması

Future simple relative clause istifadəsində qısaltma edilərkən adətən who, which, that və will ixtisar edilərək feilin sonuna –ing əlavə edilir.

  • There are three customers who will leave the hotel tomorrow -Sabah otelden gedəcək olan üç müştəri var.
  • There are three customers leaving the hotel tomorrow -Sabah otelden gedəcək olan üç müştəri var.
  • We have a few older players that will retire soon -Yaxında təqaüdə çıxacaq olan bir neçə yaşlı oyunçumuz var.
  • We have a few older players retiring soon -Yaxında təqaüdə çıxacaq olan bir neçə yaşlı oyunçumuz var.
  • He’ll work with his brother who will explain everything to him -O, h-ər şeyi ona izah edəcək olan qardaşı ilə işləyəcək.
  • He’ll work with his brother explaining everything to him -O, h-ər şeyi ona izah edəcək olan qardaşı ilə işləyəcək.
  • The woman who will move here will be Matt’s new teacher -Buraya köçəcək qadın Matt’ın yeni müəllimi olacaq.
  • The woman moving here will be Matt’s new teacher -Buraya köçəcək qadın Matt’ın yeni müəllimi olacaq.
  • There are 217 students who will leave the country next year –Gələn il ölkəni tərk edəcək 217 tələbə var.
  • There are 217 students leaving the country next year –Gələn il ölkəni tərk edəcək 217 tələbə var.

Present Perfect ilə Relative Clause qısaltması

  • The soldiers who have surrounded the village are waiting for orders -Kəndi mühasirəyə alan əsgərlər əmr gözləyir.
  • The soldiers having surrounded the village are waiting for orders -Kəndi mühasirəyə alan əsgərlər əmr gözləyir.
  • My son, who has broken the antique vase, is now grounded. -Qədimi güldanı qıran oğlum artıq cəzalıdır.
  • My son, having broken the antique vase, is now grounded -Qədimi güldanı qıran oğlum artıq cəzalıdır.
  • The student who has asked the question is very clever -Sual verən tələbə çox ağıllıdır.
  • The student having asked the question is very clever -Sual verən tələbə çox ağıllıdır.
  • The kids who have broken the window are too naughty -Pəncərəni qıran uşaqlar çox yaramazdır.
  • The kids having broken the window are too naughty -Pəncərəni qıran uşaqlar çox yaramazdır.
  • The lady who has been arrested five times managed to escape again -Beş dəfə həbs edilən qadın yenə də qaçmağı bacardı.
  • The lady arrested five times managed to escape again -Beş dəfə həbs edilən qadın yenə də qaçmağı bacardı.

Past Perfect ilə Relative Clause qısaltması

  • We read the email that had been sent by the manager -Biz menecer tərəfindən göndərilən e-poçtu oxuduq.
  • We read the email sent by the manager -Biz menecer tərəfindən göndərilən e-poçtu oxuduq.
  • The waitress who had just finished her shift left the bar immediately -Növbəsini yenicə bitirən ofisiant dərhal bardan çıxdı.
  • The waitress having just finished her shift left the bar immediately -Növbəsini yenicə bitirən ofisiant dərhal bardan çıxdı.
  • The waiters who had worked for more than six hours were very exhausted -Altı saatdan çox müddətdə işləmiş olan ofisiant çox yorğun idi.
  • The waiters having worked for more than six hours were very exhausted -Altı saatdan çox müddətdə işləmiş olan ofisiant çox yorğun idi.
  • We sent the book that had been written by the David -Biz David tərəfindən yazılan  kitabı göndərdik.
  • We sent the having written by the David -Biz David tərəfindən yazılan  kitabı göndərdik.
  • They bought the toys that had been created by the Jennifer –Onlar Jennifer tərəfindən yaradılan oyuncaqları aldılar.
  • They bought the toys having created by the Jennifer –Onlar Jennifer tərəfindən yaradılan oyuncaqları aldılar.

Past Simple ilə Relative Clause qısaltması

Relative Clause-n olduğu cümlərdə ifadə edilən hərəkət əvvəllər edildisə və ya əsas cümlə ilə sifət cümləsi arasında zaman fərqi varsa, o zaman “having done (V3)” formulundan istifadə edilə bilər.

  • The students who attended universities outside country previously have to enter equivalency exam –Əvvəllər ölkə xaricindəki universitetlərdə oxuyan tələbələr ekvivalentlik imtahanına girmək məcburiyyətindədirlər.
  • The students having attended universities outside country previously have to enter equivalency exam -Əvvəllər ölkə xaricindəki universitetlərdə oxuyan tələbələr ekvivalentlik imtahanına girmək məcburiyyətindədirlər.
  • The assistant that helped us was really kind -Bizə kömək edən assistent həqiqətən qayğıkeş idi.
  • The assistant having helped us was really kind -Bizə kömək edən assistent həqiqətən qayğıkeş idi.
  • The children who went out yesterday got sick -Dünən çölə çıxan uşaqlar xəstələndi.
  • The children going out yesterday got sick -Dünən çölə çıxan uşaqlar xəstələndi.
  • The police who went to the the wrong apartment yesterday got punishment -Dünən səhv mənzilə gedən polis cəzalandırıldı.
  • The police going to the the wrong apartment yesterday got punishment -Dünən səhv mənzilə gedən polis cəzalandırıldı.
  • The people who carried the disease were kept in quarantine -Xəstəliyi daşıyan şəxslər karantində saxlanıldı.
  • The people carrying the disease were kept in quarantine -Xəstəliyi daşıyan şəxslər karantində saxlanıldı.

Present Simple Tense ilə Passive Voice Relative Clause qısaltması

  • The materials that is used in the lessons are of good quality -Dərslərdə istifadə edilən materiallar yaxşı keyfiyyətdədir.
  • The materials used in the lessons are of good quality -Dərslərdə istifadə edilən materiallar yaxşı keyfiyyətdədir.
  • I don’t recognize the man who was killed -Mən öldürülən kişini tanımıram.
  • I don’t recognize the man killed -Mən öldürülən kişini tanımıram.
  • The fruit that is peeled by my mom is fresh -mənim anam tərəfindən soyulmuş meyvə təzədir.
  • The fruit peeled by my mom is fresh -mənim anam tərəfindən soyulmuş meyvə təzədir.
  • The meat which is cooked by the chef is incredibly tasty –Şef tərəfindən bişirilən ət inanılmaz ləzzətlidir.
  • The meat cooked by the chef is incredibly tasty –Şef tərəfindən bişirilən ət inanılmaz ləzzətlidir.
  • Students who are punished are generally boys -Cəzalandırılan tələbələr adətən oğlanlardır.
  • Students punished are generally boys -Cəzalandırılan tələbələr adətən oğlanlardır.

Present Perfect Tense ilə Passive Voice Relative Clause qısaltması

The new Town Hall, which has been designed by TMC Architects Ltd, is expected to receive several awards – TMC Architects Ltd tərəfindən hazırlanan yeni Town Hall-n bir neçə mükafat alması gözlənilir.

The new Town Hall, having been designed by TMC Architects Ltd, is expected to receive a new building awards – TMC Architects Ltd tərəfindən hazırlanan yeni Town Hall-n bir neçə mükafat alması gözlənilir.

  • The latest book, which has been written by Xalid Hosseini, is expected to receive Nobel award – Xalid Hosseini-nin yazdığı son kitabın Nobel mükafatı alması gözlənilir.
  • The latest book, having been written by Xalid Hosseini, is expected to receive Nobel award – Xalid Hosseini’nin yazdığı son kitabın Nobel mükafatı alması gözlənilir.
  • The man who has just been seen coming down the hill is an escape -Bir az əvvəl bu yamacdan endiyi görülən kişi qanun qaçaqçısıdır.
  • The man having just been seen coming down the hill is an escaped convict -Bir az əvvəl bu yamacdan endiyi görülən kişi qanun qaçaqçısıdır.
  • The girl who has been seen running cross the road is a missing girl -Yolda qarşıdan-qarşıya keçdiyi görülən qız itkin olan qızdır.
  • The girl who has been seen running cross the road is a missing girl -Yolda qarşıdan-qarşıya keçdiyi görülən qız itkin olan qızdır.
  • The student who has just been enrolled in our school is very intelligent -Məktəbimizə yeni qeyd edilən tələbə çox ağıllıdır.
  • The student having just been enrolled in our school is very intelligent –Məktəbimizə yeni qeyd edilən tələbə çox ağıllıdır.
  • The method that has been used in the project was excellent -Proyektdə istifadə edilən metod çox yaxşıdır.
  • The method used in the project was excellent -Proyektdə istifadə edilən metod çox yaxşıdır.

Present Continuous Tense ilə Passive Voice Relative Clause qısaltması

  • I like the song which is being played on the radio now -Mən hal-hazırda radioda oxunan mahnını sevirəm.
  • I like the song being played on the radio now -Mən hal-hazırda radioda oxunan mahnını sevirəm.
  • I like the film which is being shown on the TV now -Mən hal-hazırda televizorda göstərilən kinonu xoşlayıram.
  • I like the film being shown on the TV now -Mən hal-hazırda televizorda göstərilən kinonu xoşlayıram.
  • The building, which is being built by Kingston Developers, should be completed by May -Kingston Developers tərəfindən inşa edilən bina may ayına qədər başa çatdırılmalıdır.
  • The building, being built by Kingston Developers, should be completed by May -Kingston Developers tərəfindən inşa edilən bina may ayına qədər başa çatdırılmalıdır.
  • Do you know the new employee who is being introduced by the boss? -Müdir tərəfindən təqdim edilən yeni işçini tanıyırsan?
  • Do you know the new employee being introduced by the boss? -Müdir tərəfindən təqdim edilən yeni işçini tanıyırsan?
  • The car which is being washed got dirty in the rain -Yuyulan avtomobil yağışda çirkləndi.
  • The car being washed got dirty in the rain -Yuyulan avtomobil yağışda çirkləndi.

Past Perfect Tense ilə Passive Voice Relative Clause qısaltması

  • Taiwan, which had been one of the first countries to close its borders, showed low numbers of Covid-19 deaths in March -Sərhədlərini bağlayan ilk ölkələrdən biri olan Tayvan, mart ayında Covid-19 ölümünün az olduğunu göstərdi.
  • Taiwan, having been one of the first countries to close its borders, showed low numbers of Covid-19 deaths in March -Sərhədlərini bağlayan ilk ölkələrdən biri olan Tayvan, mart ayında Covid-19 ölümünün az olduğunu göstərdi.
  • The car, which had broken down, was by the edge of the road -Dağılan maşın yolun kənarında idi.
  • The car having broken down was by the edge of the road -Dağılan maşın yolun kənarında idi.
  • The table, which had newly received, was by the middle of the room -yeni qəbul edilən masa otağın ortasında idi.
  • The table having newly received, was by the middle of the room -yeni qəbul edilən masa otağın ortasında idi.
  • The thief who had been caught sent to the prison –Tutulan oğru həbsxanaya göndərildi.
  • The thief having been caught sent to the prison – Tutulan oğru həbsxanaya göndərildi.
  • Mr. Woods, who has been awarded invited for the speech -Mükafata layiq görülən cənab Woods çıxışa dəvət edildi.
  • Mr. Woods, having been awarded invited for the speech -Mükafata layiq görülən cənab Woods çıxışa dəvət edildi.

Əgər bu yayınızı səmərəli keçirib, hər gün daha çox söz öyrənmək istəyirsinizsə, o zaman Wordly məhz sizin üçündür. Bu platforma vasitəsi ilə siz hər gün səviyyənizə və maraq dairənizə uyğun olan sözləri tərcümələri ilə birlikdə görəcəksiniz.

Platforma bildirişlər vasitəsi ilə öyrəndiyiniz sözləri müəyyən aralıqlarla yadınıza salacaq və unutqanlığın qarşısına keçəcəkdir. Səsləndirmə vasitəsi ilə həm cümlələrin, həm də sözlərin oxunuşunu eşidəcəksiniz. İnternetsiz, offline olaraq işləyə bilmə özəlliyinə sahib olduğu üçün hər yerdə, hər zaman öyrənməyə davam edə biləcəksiniz.

Recent Content